4/29/2010

İyi bir web sitesi hazırlamak için uzman bilgisi yeterli midir?

Keşke evet diyebilseydim.

Belki de yüksek lisansımı yapmadan ve bunca web sitesi üzerinde çalışmadan önce bu soruya evet cevabını verirdim. Şimdi biliyorum ki uzman bilgisi tek başına yetmez.

Araştırmazsanız ziyaretçilerinizi tanıyamazsınız.

Birçok web sitesi üzerinde gerçek ziyaretçilerle testler yaptım. Buna rağmen uzman bilgim tek başına yetmez ve hiçbir zaman yetmeyecektir. Ben ne kadar uzman olduğumu düşünsem de asıl uzman kullanıcılardır ve iyi bir web sitesi için ziyaretçilerinizin sürece dahil edilmesi gerekir. Çünkü uzman bilgime rağmen kendimi çoğu zaman müşterilere “Duruma göre değişir”, “Bunu kullanıcılara sormak lazım” ya da “bunu test etmemiz gerekir” derken buluyorum.

Usability kuralları değişmez/tartışılmaz değildir

Bu başlığı birçok uzman sevmeyecektir. Çünkü insan istiyor ki her şey sabit kalsın; biz her şeyi bilelim ve bunlar hiç değişmesin. Maalesef durum öyle değil. Konunun uzmanlarından Jakob Nielsen’in kuralları olsun, benim bu blogda bahsettiğim kurallar olsun hepsi bir aşamada dünyanın siyah/beyaz olduğunu var sayabiliyor. Ama dünya siyah beyaz değil ve aradaki birçok gri tonu da mevcut.

Usability (Kullanım kolaylığı) sadece kitaplardan öğrenilmez. Gerçek kullanıcıların ne yaptığını görmeniz gerekir.

Birçok genel geçer usability kuralı var ve bunlar çoğu zaman gerçekten çok işe yarıyor. Ama bazen bu kurallar muğlâk kalabiliyor. Uygulaması o kadar da kolay olmuyor ve yoruma açık olabiliyor. Bazen “bu kesinlikle işe yaramaz ve değişmesi gerekiyor” dediğimiz şey bir bakmışsınız ki kullanıcılar için hiç sorun yaratmamış. Ya da “kullanıcılar için çok uygun” dediğiniz bir fonksiyon web sitesi ziyaretçilerinin yarısına zor anlar yaşatabiliyor.

Peki bu usability uzmanlarının aptal olduğu anlamına mı gelir?

Bence değil.

İçeriği ziyaretçileriniz belirler

Örnek verelim;

• Navigasyon menünüzün ziyaretçileriniz tarafından kolay anlaşılır olmasına özen gösterin.
• Ürün detay sayfalarında müşterileriniz için en önemli 4-5 öğeyi sayfanın üst kısmında görünen bir yere koyun.
• Her paragrafı en önemli anahtar kelimeleri en başa gelecek şekilde düzenleyin.

Gerçekten de doğru ve yararlı öneriler. Peki ama “kolay anlaşılır”, “en önemli”, “anahtar kelime” ne demek? Kime göre? Neye göre?

Genel olarak web tasarımcıları ve içerik hazırlayanlar ziyaretçilerinin ne istediklerini bildiklerini sanırlar. Gerçekten kullanıcılara sormadan onlar hakkındaki fikirlerimiz “fikir” olarak kalmaya mahkumdur. Bu uzman “fikri” olsa bile.

Gerçekleri ancak kullanıcı testleriyle bulabilirsiniz

Gerçekten de ziyaretçilerin bir araba reklamda ne görmek istediği, bir bankaya ait web sitesinde önce neyi görmek istediği ve neyi görmezden geldiğini, bir havayolu şirketinden uçak rezervasyon ederken nelere dikkat ettiği ya da bir alışveriş sitesinden kitap alırken neleri görmekten hoşlandığını bir bakışta anlayabilecek kadar şahane uzmanlar olabilir misiniz?

Bu tip sorulara cevap vermek için gerçek kullanıcılarla test yapmak gerekir. Bunu etrafınızdaki arkadaşlarınızla ya da sitenin o kısmına çok da aşina olmayan meslektaşlarınızla deneyebilirsiniz. Müşterilerinizle ya da potansiyel müşterilerinizle konuşabilir, anketler düzenleyebilirsiniz.

Mühim olan siteyi kullanacak olan insanların da fikrini almak, onları sitenizi kullanırken görebilmektir.

İnsanları gerçekler ikna eder, fikirler değil

Kullanıcı testlerinin en büyük avantajı gerçekleri ortaya koymasıdır. Web tasarımcı, web analisti ya da bilgi mimarı olmanız fark etmez. Kullanıcı testleriyle fikirlerinizi savunmanız gerekmez. Çünkü elinizde gerçekler vardır ve gerçekler zaten kendi kendini savunur. İsterseniz log dosyalarınızdan çıkardığınız sayılar olsun, ister kullanıcılar sitenizde işlemlerini gerçekleştirirken çektiğiniz bir video ya da anket sonuçlarınız olsun, size ihtiyacınız olan gerçekleri sunar.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

 
Web Analytics
Reviewed by Levent Altunyurt on 2013-02-03
Rating: 5